เพลงที่ไต่ขึ้นชาร์ต Billboard Hot 100 ได้ไม่ใช่เรื่องเหลือเชื่ออะไร แต่ที่เหลือเชื่อจริงๆ คือคนร้องเพลงนั้นกลับควบคุมมันเองไม่ได้ Fenix Flexin ออกงานหลายครั้งที่ผ่านมา ไม่ลิปซิงค์ไม่ตรงจังหวะ ก็ร้องแล้วพบว่าเรนจ์เสียงตัวเองไปไม่ถึงต้นฉบับเลย จน DJ ต้องแอบเอาเสียงร้องต้นฉบับมาแทรกกลบเกลื่อนสถานการณ์ ซึ่งสุดท้ายผู้ชมก็จับไต๋ได้อยู่ดี นี่แหละคือจุดที่น่าอายที่สุดของ 〈Rubberz〉 เพลงที่ติดอันดับชาร์ตระดับประเทศ แต่ตัวคนร้องเองกลับไม่สามารถแสดงสดให้เหมือนต้นฉบับได้เลย
Fenix Flexin เดิมทีเป็นสมาชิกวงแรปคู่จากแอลเอ Shoreline Mafia ที่ขึ้นชื่อเรื่องแรปสไตล์ trap แบบเวสต์โคสต์ แต่ครั้งนี้ที่ออกเดี่ยวด้วยเพลง〈Rubberz〉กลับหักมุมสไตล์แบบสุดขั้ว หยิบเอาซินธ์ป็อปอังกฤษยุค 80 มาใช้เต็มๆ ทำนองหลักมีเงาของ Morrissey ชัดเจน แถมเขายังจงใจใช้สำเนียงอังกฤษปลอมๆ ด้วย ตอนนี้เพลงนี้อยู่ที่อันดับ 58 บน Billboard Hot 100 ตัว Fenix เองปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่อง AI แต่งเพลงให้ แต่ก็ไม่มีหลักฐานอะไรมายืนยันให้คนเลิกสงสัยได้เช่นกัน
แค่ฟังคุณภาพการบันทึกเสียงก็ชวนให้สงสัยแล้ว เสียง Hi-hat มีความรู้สึกดิจิทัลบางๆ กรอบๆ เสียงร้องท่อนฮุคฟังดูเหมือน MP3 บิตเรตต่ำ หางเสียงก้องมักตัดขาดกะทันหันโดยไม่จบสมูทๆ Charlie Harding พิธีกรรายการ Switched on Pop และนักแต่งเพลง อธิบายว่า "เสียงประสานที่ล่องลอยเหมือนผีปรากฏขึ้นมาแบบไม่มีเหตุผล เสียงกลองก็มีสัญญาณรบกวนดิจิทัลที่ไม่เป็นธรรมชาติ เหมือนไฟล์ MP3 64kbps ที่โหลดมาจาก Napster" เขามองว่านี่เป็นเพราะบริษัทเพลง generative AI ส่วนใหญ่ใช้ไฟล์ MP3 คุณภาพต่ำที่ไม่มีลิขสิทธิ์มาเทรนโมเดล จึงได้เสียงเครื่องดนตรีที่ฟังแล้วรู้สึกด้อยคุณภาพแบบนี้ออกมา
เอาทั้งเพลงไปโยนเข้าเครื่องมือตรวจจับ AI ผลลัพธ์กลับไม่ชัดเจนขนาดนั้น—ผมทดสอบด้วยเครื่องมือ 5 ตัวที่ต่างกัน ได้ค่าความน่าจะเป็นว่าเป็น AI หรือมี AI ช่วยอยู่ที่ 20-30% ซึ่งเครื่องมือพวกนี้เองก็ไม่ได้น่าเชื่อถือขนาดนั้นอยู่แล้ว แต่สื่อประกอบรอบๆ เพลงกลับไม่โชคดีเท่า: ภาพปกซิงเกิลกับโพสต์ฉลองที่ติดชาร์ต ถูกเครื่องมือตรวจจับภาพ AI หลายตัวชี้ว่าเป็นภาพที่สร้างด้วย AI ด้วยความมั่นใจกว่า 97% เนื้อเพลงเอาไปเช็คกับเครื่องมือตรวจจับงานเขียน AI และ Gemini ก็ได้ผลลัพธ์คล้ายกันว่ามีเค้าว่าเขียนโดย AI ส่วน Curtiss King ยูทูบเบอร์และโปรดิวเซอร์ เอาเนื้อเพลงไปโยนใส่ Claude ก็ได้สัญญาณหลายอย่างที่บ่งชี้ว่าเป็นงาน AI เช่นกัน
ตัวเนื้อเพลงเองอ่านแล้วเหมือนเป็นการเรียงคำที่ตรรกะดูโอเคแต่ไม่มีเนื้อหาอะไรจริงจัง สัมผัสคำเนี้ยบเกินกว่าจะเป็นฝีมือแรปเปอร์ที่มีฝีมือระดับหนึ่ง—ไม่มีสัมผัสคล้าย ไม่มีสัมผัสในวรรค ทุกอย่างเดินตามโครงสร้าง AA, BB แบบเป๊ะๆ เหมือนสัมผัสสำคัญกว่าเนื้อเรื่องเสียอีก: "Swipin' cards and stackin' chips, I saw you sinkin' ships / Left me standin' in the pourin' rain, now I bought a heavy diamond chain" ใครเป็นคนทำให้เรือจม? ภาพนี้โผล่มาแล้วก็หายไปไม่มีต่อ ในท่อนฮุค "Bankrolls on the table / Watchin' local cable / Hatin' that I'm able / Hatin' that I'm able" Fenix "ทำอะไรได้" กันแน่ แล้วทำไมถึงมีคนเกลียดที่เขาทำได้ เนื้อเพลงก็ไม่เคยตอบคำถามนี้เลยตั้งแต่ต้นจนจบ
ลิปซิงค์บนเวทีก็เอาไม่อยู่กับพิรุธที่โผล่มา
ในท่อนที่สามที่ร้องว่า "Not the jewelry" ฟังดูเหมือนขาดตอนกลางประโยค Harding อธิบายว่าทั้งเพลง "ไม่มี flow เลยแม้แต่น้อย" ประโยคชื่อเพลง "I just let the rubber band snap" ร้องออกมาแข็งทื่อจนถึงขนาดที่ "แทบไม่มีแรปเปอร์มืออาชีพคนไหนจะร้องแบบนี้ การเน้นพยางค์ผิดที่ผิดทางไปหมด"
ที่แย่กว่านั้นคือภาพลักษณ์บนเวที ในการออกงานสตูดิโอช่วงแรกๆ Fenix เห็นได้ชัดว่ากำลังลิปซิงค์แบบเก้ๆ กังๆ เหมือนจำเนื้อเพลงที่ตัวเองเขียนเองไม่ได้ด้วยซ้ำ พอถึงตอนที่เขาร้องจริงๆ ปัญหายิ่งชัดเจนขึ้น—มีคลิปหลายคลิปที่แสดงให้เห็นว่าเขาไม่สามารถแสดงเรนจ์เสียงและสำเนียงอังกฤษแบบในเพลงต้นฉบับได้เลย ทีมงานรายการเลยต้องเอาเสียงร้องต้นฉบับมาผสมแบบเบามากๆ ซ้อนกับการแสดงสดของเขา แถม DJ ยังจงใจตัดดนตรีประกอบออกในบางช่วง เพื่อพยายามพิสูจน์ว่าเขาร้องจริง แต่กลับยิ่งทำให้ช่องว่างระหว่างเสียงจริงกับต้นฉบับชัดเจนขึ้นไปอีก
เมื่อถูกซักถาม Fenix ให้เหตุผลว่าเวอร์ชันสตูดิโอใช้ AutoTune และการปรับแต่งเสียงแบบอื่นๆ จึงทำให้แตกต่างจากตอนแสดงสดขนาดนี้ แต่ Harding, Curtiss King และนักวิจารณ์เพลง Anthony Fantano ต่างไม่เชื่อคำอธิบายนี้ King เปรียบ AutoTune เหมือนเครื่องตรวจสะกดคำ—ถึงจะดันมันจนสุดขีดจนได้เสียงแบบเครื่องจักรที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว แต่จุดประสงค์ดั้งเดิมของมันคือแก้ไขความผิดพลาด ไม่ใช่ขยายเรนจ์เสียงที่คนคนหนึ่งไม่มีอยู่แล้ว หรือสร้างสำเนียงขึ้นมาจากความว่างเปล่า Fantano ก็มีความเห็นไปในทางเดียวกัน
ที่น่าขันคือ "เพลงนี้มันแย่แค่ไหน" กลับกลายเป็นข้อโต้แย้งที่หนักแน่นที่สุดว่ามันอาจเป็นผลงานที่มนุษย์สร้างขึ้นจริง Harding กล่าวว่า "ผมคิดว่านี่คือสิ่งที่คนที่ไม่เคยแตะคีย์บอร์ดเด็กเล่นยุค 80 เลยแต่งขึ้นมา" ถ้า〈Rubberz〉เป็นเพลงที่สร้างจาก AI จริง ก็เห็นได้ชัดว่าใช้โมเดลที่แย่กว่า—เขายอมรับว่าสิ่งที่กังวลจริงๆ คือคนฟังกลับรู้สึกว่าผลงานที่สร้างจากบริษัท generative AI เพลงมือสองมือสามที่ใช้โมเดลคุณภาพต่ำแบบนี้น่าสนใจ "ทั้งที่โมเดลที่ทันสมัยกว่านั้นได้พัฒนาแก้ไขปัญหาเสียงรบกวนที่ชัดเจนและการร้องที่ฟังดูแปลกๆ ไปมากแล้ว"
หลังจากนั้น Fenix ได้โพสต์ภาพหน้าจอที่ดูเหมือนไฟล์โปรเจกต์ Pro Tools หลายภาพ แต่นั่นก็พิสูจน์อะไรไม่ได้ นอกจากเขาจะเปิดเผยไฟล์บันทึกเสียงต้นฉบับและไฟล์โปรเจกต์ฉบับเต็มต่อสาธารณะ ไม่เช่นนั้นข้อสงสัยเรื่อง AI แต่งเพลงแทนคงยากที่จะจางหายไป
